به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محسن الویری استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در هماندیشی علمی «از نظریه تا گفتمان؛ یک گام عملی برای علوم انسانی اسلامی» که به مناسبت سالگرد ارتحال علامه مصباح یزدی(ره) در این دانشگاه برگزار شد، بر ضرورت ورود جدی علوم انسانی اسلامی به عرصه عمل تأکید کرد.
وی با بیان اینکه بحث از امکان یا مطلوبیت علم دینی مربوط به گذشته است، اظهار داشت: اکنون باید یک گام جلوتر رفت و علوم انسانی اسلامی را بهصورت ملموس در زندگی روزمره، سیاستگذاریها و حل مسائل مشخص اجتماعی به کار گرفت.
حجتالاسلام والمسلمین الویری با اشاره به تجربه دانشگاه باقرالعلوم(ع) در بومیسازی و اسلامیسازی علم تاریخ، گفت: نگاه ما به اسلامیسازی، نگاهی روشمند و متکی بر چهار مؤلفه اساسی است. نخست، تاریخبنیاد بودن؛ یعنی تکیه بر تجربه زیسته مسلمانان و میراث تمدنی موفقی که در گذشته وجود داشته و قابل بازخوانی و بهرهبرداری است.
مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: ویژگی دوم، مسئلهمحوری است؛ به این معنا که علم اسلامی باید از نیازها و مسائل عینی جامعه آغاز کند و در خدمت پاسخگویی به آنها باشد. ویژگی سوم نیز آن است که اسلامیسازی علم را منحصر به علوم انسانی نمیدانیم و معتقدیم همه علوم، از جمله علوم تجربی، میتوانند در این چارچوب بازتعریف شوند.
وی تصریح کرد: ویژگی چهارم، قرار گرفتن این رویکرد در ذیل یک پارادایم الهیاتی است، نه در چارچوب پارادایمهای رایج جهانی. به باور ما، علوم انسانی اسلامی ذیل چنین پارادایمی معنا پیدا میکند و باید بر اساس آن نهادسازی و گفتمانسازی شود.
حجتالاسلام والمسلمین الویری با تأکید بر اهمیت مقبولیت اجتماعی در شکلگیری پارادایمها، خاطرنشان کرد: هیچ نظریهای بدون ورود به عرصه اجتماع و پذیرش عمومی، به پارادایم تبدیل نمیشود. از اینرو، گفتمانسازی و نهادسازی، لازمه تحقق علوم انسانی اسلامی است.
وی در ادامه به اقدامات عملی گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع) اشاره کرد و گفت: طرح «تاریخ در قرآن» از برنامههای بلندمدت ماست که اجرای آن ممکن است دهها سال به طول انجامد. همچنین طرح «تاریخ در نگاه اهل بیت(ع)» با هدف فهم نظاممند دیدگاه معصومان(ع) نسبت به تاریخ، نه صرفاً گردآوری روایات تاریخی، در حال پیگیری است.
تأسیس رشته فلسفه تاریخ در مقطع دکتری
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) افزود: راهاندازی رشته فلسفه تاریخ در مقطع دکتری، یکی دیگر از اقدامات مهم دانشگاه است تا پژوهشگرانی تربیت شوند که بتوانند پروژه اسلامیسازی علم تاریخ را بهصورت علمی و روشمند دنبال کنند؛ تاکنون نیز دو دوره دانشجو در این رشته پذیرش شدهاند.
وی با اشاره به اهمیت نقد علمی، گفت: دیدگاههای ارائهشده در گروه تاریخ در معرض نقد رسمی قرار گرفته و تاکنون هشت نقد مکتوب درباره طرحهای ما منتشر شده است. ما این فرایند را نه تهدید، بلکه فرصت میدانیم و با جدیت ادامه خواهیم داد.
حجتالاسلام والمسلمین الویری افزود: ساماندهی پایاننامهها با این رویکرد، نگارش مقالات علمی و فعال شدن دانشجویان در تولید محتوا، از دیگر اقدامات گروه تاریخ است که هرچند در آغاز راه قرار دارد، اما نشانههای امیدوارکنندهای از شکلگیری یک جریان علمی دیده میشود.
وی با اشاره به برگزاری نشستهای انتقادی گفت: سلسله نشستهای «تاریخ و ماوراء» با حضور اندیشمندانی که حتی به بومیسازی علوم انسانی باور ندارند، در حال برگزاری است و تاکنون چهار جلسه از مجموع ۱۲ جلسه برگزار شده است.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) تأکید کرد: دوره کلیگویی به پایان رسیده و هر گروه علمی باید رویکرد خود را بهصورت مدون و قابل نقد ارائه دهد. تعامل انتقادی میان گروههای مختلف، بدون شتابزدگی و شعارزدگی، میتواند به گسترش واقعی گفتمان علوم انسانی اسلامی منجر شود.
انتهای پیام
نظر شما